NHỮNG HỆ LỤY ĐÃ ĐƯỢC LẬP TRÌNH

TỔNG QUAN:

Giống như các quốc gia khác, Việt Nam cũng chật vật phát triển ngành điện ảnh trước gã khổng lồ Hollywood, Mỹ.

Ấn Độ với Bollywood tập trung cải biên cốt chuyện của Hollywood – thành công

Trung Quốc với dòng phim cổ trang hoành tráng, võ thuật – thành công

Hàn Quốc tân trang nâng tầm từ các cốt truyện đến diễn viên đẹp – đang thành công

Còn lại tất cả, trong đó có Việt Nam, đều ngụp lặn trong ao làng của riêng mình.

Tức là không hề tạo sự khác biệt, không cần tìm hướng đi riêng. Cứ ung dung “nhai kẹo sewinggum”, tức là dùng nghệ thuật thứ 7 để răn dạy hoặc cười huề với cộng đồng.

Do đó điều gì đến thì tất sẽ xảy ra:

NHỮNG CON CHIM ẨN MÌNH CHỜ CHẾT

Phim Việt Nam: Tuy chưa thể “sánh vai với các cường quốc năm châu” nhưng nguồn gốc lịch sử, đặc sắc về cảnh quan, về văn hóa,... là nguồn nguyên liệu quý cho sản phẩm điện ảnh.

Và họ đã lập trình chuyển đổi 40 tỷ đồng cho bộ phim về một nhân vật bán lịch sử, bán nhân tính – Thái sư Trần Thủ Độ, với công nghệ kịch nói ngoài đồng cỏ. Dũng tướng cầm vũ khí nhựa của lũ trẻ trong xóm ông đạo diễn. Trang phục simili có ở thế kỷ 10, công nghệ thuộc da si bóng đã xuất hiện ở Việt Nam vào thời kỳ này. Thật là kỷ lục mà nhân loại cần ghi nhận. Các cuộc chiến đấu oai hùng còn thua trận đánh giả của trẻ thơ. Thật nực cười, vậy mà thành viên Hội đồng nào đó, tất cả đều gật gù giá đó là hợp lý, thậm chí còn thiếu so với sự hoành tráng của phim.

Lập trình tiếp theo là không thèm dựa vào ngân sách Nhà nước có vài chục tỷ chả bõ bèn, ta cho xã hội hóa sẽ có hàng trăm tỷ, thậm chí hàng ngàn tỷ từ những người mà ta đã phát thẻ nghệ sỹ nhân dân, nghệ sỹ ưu tú, từ những nguồn ở nước ngoài. Ai chưa có thẻ thì… làm buffet giải thưởng luôn, tùy chọn.

Và bi kịch của NSUT Nguyễn Chánh Tín là đương nhiên, ai biểu làm phim chính truyện. Cứ làm phim “Ba bà đi bán lợn xề” kiểu Hoài Linh thì sẽ giàu to mà còn nhiều giải thưởng tầm quốc gia. Dân chúng chỉ cần cười không nên suy ngẫm. “Nụ cười Việt Nam” là kim chỉ nam cho ngành điện ảnh Việt Nam ta, hiểu không!

Một ngày tôi đưa đứa con gái 8 tuổi tới rạp Bến Thành để xem kịch, vô tình lại được xem phim miễn phí. Một phim của Hoài Linh, nhưng may mắn trước đó họ chiếu phim hoạt hình “Chiến thắng Bạch Đằng giang” của nhóm sinh viên ĐH Hồng Bàng. Phim chỉ vỏn vẹn 8 phút mà cả hội trường đồng loạt đứng dậy vỗ tay (không cười đùa). Bỗng một đứa bé kế bên kéo áo tôi hỏi: “Chú ơi, thế mình đánh được Trung Quốc à?”- Được con à, mà còn thắng nhiều lần nữa!. Cả lũ trẻ xung quanh tôi đồng reo lên: Haha... Việt Nam thắng Trung Quốc rồi, đả quá!.

Con tôi hân hoan hãnh diện vì ba nó hiểu biết. Chợt nó hỏi: - Sao con thấy Ba buồn? Tôi vội nói lảng: Không, Ba vui mà, cha con mình ra ngoài Ba đãi cà rem nhen. Đó chính là lúc tôi hiểu chúng ta bị lập trình lâu quá rồi nên không ai còn nhớ để truyền dạy cho lũ trẻ.

Khi kể lại với bạn bè thì té ngửa ra là lứa 8x chúng tôi hầu như không có từ “coi cinema” trong cuộc sống! Không tin bạn thử nghiệm lại xem trong vòng 10 năm nay bạn đi xem phim mấy lần?

Rạp chiếu phim: Phải công bằng mà nói từ cuối những năm 80 thế kỷ trước, kỹ thuật vô tuyến truyền hình và mạng internet phát triển vượt bậc, chiếm lĩnh thị trường trình chiếu phim đến từng nhà, từng người. Gã khổng lồ Hollywood cũng bị chao đảo một thời gian. Cho nên các rạp chiếu phim đã vắng lại càng thêm hiu quạnh.

Ở Việt Nam với 54 rạp chiếu phim quốc doanh rải khắp các tỉnh thành do cơ quan gọi là Fafilm quản lý. Đây là sự ước muốn liên kết hợp tác của nhiều tập đoàn, hãng phim trên thế giới. Vậy phải lập trình thôi, rạp là đất mà đất ở vị trí đẹp trong thành phố lớn, tiền không! Hãy quản lý như chòi canh vịt giời, vịt thì thấy xa xa được rồi, còn cái chòi là hiện hữu và từ từ chuyển đổi chức năng thành các trung tâm thương mại – văn phòng - khách sạn – giải trí phim karaoke.

Còn liên kết với các nhà đầu tư ngành điện ảnh nước ngoài thì giao cho con em cháu trong ngành đảm trách với phương châm “Đưa Hollywood đến tận giường bạn”, Nhà nước là không can dự vào ba cái thứ văn hóa lôm côm đó, vậy là vẹn cả đôi đường. Ồ chính cái thứ văn hóa lôm côm đó lại đang chiếm 90% doanh thu năm của ngành điện ảnh Việt Nam.

Do đó hơn 500 máy chiếu 35 ly lỗ thời của Trung Quốc được trang bị ngay cho các rạp  vào những năm 90, những năm kỹ thuật chiếu phim HD đã phát triển, đặc biệt là truyền hình TV. Còn không gian rạp thì để nuôi chuột xuất khẩu, theo phương châm Nhà nước theo dõi, nhân dân tự xài.

Vài người xót cho những cái mặt bằng đắc địa nhảy bổ vào mua quyền khai thác. Khai thác gì thì khai thác nhưng cấm chiếu phim, vì phim là phải do Fafilm phát hành mà (mà cũng không ai thèm coi vì dở ẹt).

Cho nên nghịch cảnh của Phước Sang cũng xuất phát từ đó.

Trong chuyến về quê chơi, lòng vòng ngoài thị xã, ý thành phố, được lên cấp rồi nhen. Chạy ngang rạp chiếu phim thấy quảng bá chiếu phim bom tấn của Mỹ: Người nhện 3, chà quê nhà đổi thay nhờ lên cấp, theo đó văn hóa cộng đồng cũng được nâng tầm. Vui vẻ ghé vô xem, cả rạp chỉ có 6 ngoe thêm một là 7. Chỉ 1 người coi còn 3 cặp kia lo đóng phim. Hết suất ra ngoài hỏi anh xe ôm rạp có phim hay giá vé rẻ sao không xem. “Ôi dào, nó xí xa xí xố ai hiểu mà biết hay. Thôi lên xe qua chở về lẹ”. 

Thật đáng mừng thay, cộng đồng chúng ta vẫn còn số đông chờ phim Việt Nam chiếu trên chính mảnh đất quê hương để thấm hiểu và tôn vinh nghệ thuật thứ 7 đích thực.