Trong quá trình tìm hiểu lịch sử các cuộc chiến
tranh trên thế giới, chúng ta sẽ rút ra được nhiều bài học, nào là chánh nghĩa,
nào là phi nghĩa, nào là “thần thánh”, “anh hùng dân tộc”… Với tôi duy nhất chỉ
tìm hiểu vì sao Ai? Và vũ khí nào? Đã quyết định khơi mào các cuộc chiến tranh.
Và tôi đã cảm nhận được đó chính là: VŨ KHÍ TẦM XA
Sau phần I về ĐẠO QUÂN MÔNG CỔ thì phần II về
Napoleon Bonaparte sẽ giúp các bạn hiểu thêm
Napoléon Bonaparte - Biệt danh là Nabulio
có
nghĩa là “con sư tử hoang dã”
Trên đà các cuộc chinh phục từ
cuộc Cách mạng tư sản năm 1789, nước Pháp đã phát triển sức mạnh của mình rất
nhanh khi đội quân của Napoléon chinh phục được phần lớn châu Âu. Các
cuộc chiến tranh của Napoléon, hay thường được gọi tắt là Chiến tranh Napoléon
là một loạt các cuộc chiến trong thời Hoàng đế Napoléon Bonaparte trị vì nước
Pháp, diễn ra giữa các khối liên minh các nước châu Âu chống lại Đế chế thứ
nhất của ông. Toàn bộ các cuộc xung đột này đã khiến cho tổng cộng khoảng 2,5
triệu người chết, trong đó 1,5 triệu là binh lính và 1 triệu thường dân.Napoléon với tư cách là một nhà quân sự, một nhà chính trị lừng danh của nước Pháp cận đại, ông đã để lại những dấu ấn to lớn đối với lịch sử loài người. Trong hơn 20 năm cuộc đời hoạt động tại các chiến trường ở Châu Âu, vết chiến xa của ông đã in khắp cả vùng lục địa Châu Âu, từ bán đảo Isberia đến sông Vistula, từ Địa Trung Hải đến biển Balitc. Sức ảnh hưởng ấy được ví với hình ảnh: “Nếu ông hắt hơi một cái, cũng đủ làm cho cả Âu Châu bị cảm lạnh”. Rõ ràng với tầm vóc to lớn ấy, những hoạt động thực tiễn quân sự của ông đã góp phần quan trọng vào sự hình thành và phát triển của bộ môn khoa học quân sự, vào kho tàng khoa học quân sự sau này.
Tuy nhiên, sự thất bại còn nhanh hơn, bắt đầu từ sau thảm họa của cuộc tiến công vào nước Nga năm 1812 cho đến thất bại quyết định trong trận Waterloo năm 1815, Đế chế của Napoleon cuối cùng đã bị đánh bại hoàn toàn về quân sự và kết quả là sự phục hưng của vương triều Bourbon ở Pháp.
Chiến tranh Napoléon đã giúp cách mạng hóa lực lượng quân đội các nước châu Âu, trong đó có việc sử dụng pháo binh (nâng tầm tác chiến chủng loại vũ khí tầm xa) cũng như việc xây dựng các tổ chức quân sự.
1- Xây
dựng chế độ quân dịch
Với một quy mô chưa từng thấy,
các định chế chiến tranh, các tổ chức quân sự đã nhanh chóng được xây dựng và
củng cố các quân đoàn thành các sư đoàn, trung đoàn - chủ yếu là nhờ vào việc
áp dụng chế độ cưỡng bách tòng quân số lượng lớn (hiện tại nhiều quốc gia
vẫn áp dụng – đó là chế độ quân dịch).Năm 1797, Napoleon thành lập 23 sư đoàn theo vị trí địa lý. Hệ thống này được Napoleon duy trì và mở rộng khi chiếm được thêm lãnh thổ các nước láng giềng, tăng lên 32 sư đoàn vào năm 1811 và thêm 6 sư đoàn ở vương quốc
Mỗi vùng lãnh thổ đều lấy một thị trấn lớn làm trung tâm dưới quyền điều hành của một tướng cấp sư đoàn với sự hỗ trợ của các sĩ quan người địa phương. Nhiệm vụ của họ là phụ trách vấn đề quân sự ở địa phương, bao gồm cả việc tuyển quân.
Napoleon đã củng cố việc thi hành chế độ tòng quân cưỡng bức hiện đại được đưa ra bởi Hội đồng Đốc chính. Khi nhà Bourbon phục hưng một trong các chiếu chỉ đầu tiên là chấm dứt nó.
2- Nâng
vai trò của pháo binh – vũ khí tầm xa và uy lực
Quân đoàn được thay thế bởi
sư đoàn làm đơn vị quân đội lớn nhất, và pháo tự hành được tích hợp vào
các khẩu đội dự bị, hệ thống nhân sự trở nên linh hoạt hơn và kỵ binh trở lại
làm một đội hình quan trọng trong lý thuyết quân sự Pháp. Các phương pháp này
ngày nay được xem là các đặc điểm chủ yếu của học thuyết quân sự Napoléon. Là một trong số các tướng lĩnh đầu tiên nhận thấy pháo binh đã không được sử dụng hết tiềm năng của nó, Napoleon thường tập trung các khẩu pháo của mình thành các khẩu đội, đưa những thay đổi vào pháo binh Pháp, điều đó đã cải thiện đáng kể năng lực tác chiến của pháo binh Pháp, giúp lực lượng này trở thành lực lượng pháo binh thiện chiến nhất ở châu Âu thời bấy giờ.
Các đối thủ của Napoléon đã học tập từ các cách tân của ông. Tầm quan trọng được tăng cường của hỏa lực pháo sau 1807 bắt nguồn từ việc ông tạo nên một lực lượng pháo có tính cơ động cao, tăng cường số lượng pháo và thay đổi trong cách vận dụng chúng. Kết quả của những yếu tố này là Napoléon, thay vì dựa vào việc nướng lính bộ binh làm xói mòn sức phòng thủ của kẻ địch và bị hao hụt lớn về quân số, giờ có thể sử dụng hỏa lực tập trung như một mũi nhọn để khoét một lỗ thủng trong phòng tuyến của kẻ địch và sau đó khai thác lỗ thủng đó bằng bộ binh và kỵ binh hỗ trợ. McConachy bác bỏ lập luận cho rằng sự phụ thuộc vào pháo binh của quân đội Pháp tăng lên bắt đầu từ 1807 là một sản phẩm tự nhiên bởi chất lượng suy giảm của bộ binh và sau này là sự yếu thế về số lượng kỵ binh của Pháp.
Vũ khí và các loại kĩ thuật quân sự khác nhìn chung không đổi trong kỷ nguyên Cách mạng và thời Napoléon, nhưng sự vận động tác chiến của thế kỉ 18 đã chứng kiến những thay đổi đáng kể. Ảnh hưởng lớn nhất của Napoléon là trong cách ông chỉ đạo chiến tranh. Antoine-Henri Jomini đã giải thích các phương pháp của Napoléon trong một cuốn sách giáo khoa được sử dụng rộng rãi đã ảnh hướng tới tất cả các quân đội châu Âu và Mỹ. Napoléon được nhà lý thuyết quân sự đầy ảnh hưởng Carl von Clausewitz xem như một thiên tài trong nghệ thuật tiến hành chiến tranh, và các nhà sử học xếp ông vào một trong những chỉ huy quân sự vĩ đại nhất. Tướng Wellington, khi được hỏi ai là vị tướng vĩ đại nhất thời đó, đã trả lời: "Trong thời đại này, trong những thời đại đã qua, cũng như trong bất kỳ thời đại nào, đó là Napoléon".
3- Dùng
hỏa lực làm tăng quyền lực
Súng thần công đóng vai trò
quan trọng trong việc tăng quyền lực cho Napoleon Bonaparte, và tiếp tục đóng một vai
trò quan trọng trong quân đội của ông những năm sau đó.
Ngày 14 tháng 7 năm
1789, Cách mạng tư sản Pháp bùng
nổ lật đổ chế độ quân chủ, Napoleon đã tham gia tích cực vào Câu lạc bộ
Jacobin, lúc này ông mang quân hàm trung úy.
Trong những năm của
cuộc Cách mạng Pháp, Hội đồng Đốc chính không được
sự ủng hộ của dân chúng đã dẫn đến các cuộc bạo loạn và nổi dậy. Khi hơn 25.000
người bảo hoảng—do tướng Danican dẫn đầu tấn công và tiến hành bạo loạn tại Paris
Tình hình
trở nên hết sức nghiêm trọng, Paul François
Jean Nicolas, vicomte de Barras được chọn làm người đứng đầu
lực lượng phòng thủ của Paris, bị áp đảo về quân số với tỉ lệ 5-1 và vô tổ
chức, những người Cộng hòa đã tuyệt vọng.
Chính phủ quyết định bổ nhiệm Napoleon làm phụ tá cho Tử tước Barras, tư
lệnh quân cảnh vệ Paris
Khi những người lính được huấn luyện yếu kém
của Danican tấn công ở số 13 Vendémiaire vào
ngày 5 tháng 10 năm 1795, theo lịch Pháp vào thời điểm đó—Napoleon ra lệnh cho
pháo binh của mình bắn các đạn chùm vào đám đông, một hành động sau này
được gọi là "luồng đạn chùm". Với
pháo binh trong tay, Napoleon đã nhanh chóng dập tắt cuộc bạo loạn. Và kể từ đó
con đường công danh của ông đã rộng mở.
Cuộc tàn sát đã có ảnh hưởng
lớn và kết thúc mối đe dọa đối với chính phủ mới, cùng thời điểm đó Bonaparte
mới 26 tuổi, đã trở thành một nhânh vật nổi tiếng và có tầm ảnh hưởng trong chánh
quyền Cách mạng.
4- Linh
hoạt sử dụng các loại đạn pháo để áp chế đối phương
Trong cuộc dẹp bạo loạn 1795
tại Paris, Napoleon trở thành người khởi xướng dùng uy lực của pháo để trấn áp
và tàn sát vào các nhóm biểu tình bạo loạn đông người, ông ra lệnh cho pháo
binh của mình bắn các đạn chùm vào đám đông, một hành động sau này được
gọi là "luồng đạn chùm".
Trước đó năm 1793, trong trận vây hãm thành Toulon, lúc bấy giờ thành phố đang nằm trong tay quân Anh, Napoleon trực tiếp
chỉ huy pháo binh nên ông có thể cho mọi người biết ông là một người có hiểu
biết rộng về tác chiến quân sự .
Trận Toulon
Napoleon
lúc đó đang là đại úy khi thăm các ụ pháo do viên tướng Carteaux vốn bất tài
này bố trí xây dựng đã thấy ngay tầm bắn của đạn pháo không thể với tới các
chiến thuyền Anh. Quân Anh chủ động tấn công vào các ụ pháo của quân Pháp nhưng
tổn thất nặng nề, Napoléon truy quét và bắt được tướng O’Hara.
Trước
đó Napoleon đã gửi về Bộ trưởng chiến tranh ở Paris
Từ
khi Napoleon nắm quyền chỉ huy, pháo binh Pháp bắt đầu tấn công và chiếm giữ
hai pháo đài Éguillette và Balaguir, vốn ở vị trí then chốt có thể huỷ diệt mọi
tàu bè tiến vào cảng.
Ngay lập tức các hạm đội Anh
trong cảng bị pháo binh tấn công bằng loại đạn đã được nung đỏ, gây hỏa hoạn
khắp vùng cảng Cuối năm 1795, Napoleon đuổi được quân Anh ra khỏi thành phố. Sau cuộc vây hãm đó, tiếng tăm của ông lan rộng khắp nước Pháp. ông được thăng lên cấp tướng chỉ huy lữ đoàn. Khi đó ông mới 24 tuổi.
Những chiến thuật sử dụng các loại đạn pháo khác nhau để áp chế kẻ thù đã được Napoleon sử dụng thành công, ví dụ trong trận Friedland, khi những khẩu pháo Pháp bắn khoảng 3.000 viên đạn tròn và 500 viên đạn chùm đã gây thương vong nghiêm trọng cho quân Nga, tổn thất của quân Nga là trên 20.000 người bị chết và bị thương.
5- Vận
động vũ khí tầm xa – pháo binh với kỵ binh cơ động nhanh
Ở phương Tây, loại
pháo dã chiến trở nên nổi tiếng có lẽ bởi Napoleon đã sử dụng nó với
bánh xe rất lớn giúp chúng di chuyển nhanh đến địa điểm cần thiết trên chiến
trường và nã pháo vào đội hình của đối phương ở địa điểm thuận lợi gây mất tâm
lý chiến đấu của đối phương và tăng hiệu quả tấn công cho kỵ binh, bộ binh. Vì
pháo binh di chuyển nhanh đã phát huy tối đa hiệu quả và giúp ông giành chiến
thắng trong nhiều cuộc chiến, Napoleon đã nói: "Bộ binh tham gia trận
chiến, pháo binh quyết định nó và kỵ binh thu hoạch nó".1796 Napoleon được bổ nhiệm làm tư lệnh đạo quân thứ 4 tiến đánh nước Ý để kiềm chế quân Áo. Trong các chiến dịch quân sự đầu tiên, Napoleon tỏ rõ là một tư lệnh sắc sảo với khả năng trí tuệ và sự linh hoạt chiến thuật cao độ. Di chuyển nhanh chóng và mưu mẹo, ông đã vượt qua các đối thủ về mặt chiến lược, tránh được những trận chiến mà ông không muốn có. Về mặt chiến thuật, ông giành được thế áp đảo trên chiến trường.
Trong suốt chiến dịch ở
Chiến dịch ITALY
11/3/1796 khi ông nhận
lệnh từ Hội đồng Đốc chính, tức 3 ngày sau khi ông kết hôn với Josephine. Các tướng lĩnh lại không ưa Napoleon vì họ
thấy phải phục tùng một thắng nhóc 27 tuổi là sự sỉ nhục.
Tuy gặp nhiều khó khăn nhưng
Napoleon vẫn rất bình tĩnh. Ông đến từng đơn vị động viên binh lính và cố gắng
phát lương cho họ. Ông thay những khẩu pháo cũ kĩ bằng những khẩu pháo mới và
mạnh hơn. Ông dùng nhiều cách để kích động, lấy tinh thần binh sĩ và xử bắn
những kẻ nổi loạn. Vì vậy chỉ trong một thời gian ngắn, quân đội của ông đã đâu
vào đấy.
Hai
tháng sau, ngày 10/5/1796 quân Pháp và Áo đánh nhau đẫm máu ở cầu Lodi bắc qua sông Ada
Napoleon
tung quân truy kích và chiếm Milan
Quân
Pháp thừa thắng tiến lên tấn công tàn quân Áo đã chạy về thành Mantova. Sau khi
bao vây suốt năm tháng trời, triều đình Áo cử ngay 40.000 quân đến giải vây. Ngaỳ
15/11/1796 tại cầu Arcole lại diễn ra trận đánh đẫm máu kéo dài đến ngày
17/11/1796. Quân Áo đại bại, phải đầu hàng vô điều kiện.
Chỉ trong một thời gian
ngắn, ông đã đánh tan tác các đội quân Áo tại Ý và tiến vào lãnh thổ nước Áo
tới sát kinh đô Viên làm nước Áo phải ký Hiệp định đình chiến.
Đoàn quân chiến thắng của Napoleon trở về
Năm 1798 Napoleon được cử làm Tư lệnh quân Đông chinh,
và ông đã nhanh chóng đánh chiếm Ai Cập. Napoleon đã mang theo hơn 38.000 quân,
trong đó có nhiều chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực, bao gồm cả các nhà toán học
như Monge, Joseph Fourier, Laplace, Berthollet.
Viễn chinh xâm lăng Ai Cập (1798-1799)
Vào tháng 5
năm 1798, Napoléon bắt đầu cuộc viễn chinh tại Ai Cập với 38,000 quân. Các
chiến thắng bắt đầu: pháo đài Malta của các hiệp sĩ Hospitallers (the Knights
Hospitallers of St. John of Jerusalem) bị thất thủ vào ngày 10-6-1798, rồi
thành phố Alexandria của Ai Cập đầu hàng vào ngày 1 tháng 7. Napoléon đã đánh
bại các kẻ cai trị xứ Ai Cập có tên là nhóm Mamelukes, trong trận đánh tại các
Kim Tự Tháp gần thành phố Cairo Nile
bị chinh phục rất nhanh chóng. Quân Pháp đại thắng quân Mameluk
Ai Cập.
Napoléon đã đưa quân qua Syria
vào tháng 2 năm 1799, tiến tới pháo đài Acre (ngày nay là Akko, thuộc nước Do
Thái) do người Thổ trấn giữ, họ được sự
trợ chiến của Hạm đội Anh do Đô đốc Sydney Smith chỉ huy và đoàn
quân Pháp đã bị chặn đánh thảm bại tại nơi này. Sau nhiều đợt xung phong vô
hiệu, ngày 20 tháng 5 năm 1799, quân Pháp phải bỏ cuộc bao vây, tổng cộng quân
Pháp đã mất 3.000 người. Bên bị bao vây còn thiệt hại lớn hơn thế nữa.
Napoléon đành phải rút về Ai
Cập và khi tới Abu Qir, gần Vịnh Abu Qir, ông đã đột kích và tiêu diệt gần
15.000 quân Thổ vào ngày 25 tháng 7 năm 1799.
Trận Marengo (1800)
Đây
là trận đánh quan trọng đầu tiên của Napoleon trong cương vị Tổng tài của nước
Pháp. Trận đánh khởi đầu vào buổi sớm ngày 14 tháng 6 năm 1800 ở gần Marengo. Napoleon
có cả thảy 20.000 quân và chỉ điều động bộ phận pháo loại tồi nhất cùng vượt
đèo Grand Xanh Béc-na với ông hồi tháng 5, còn pháo binh chủ lực thì hành quân
đến chậm vì bị mắc vây và đánh chiếm một cứ điểm mạnh trong núi che chở cho
quân Áo.
Quân
Pháp vừa đánh vừa lùi và giáng cho quân địch những đòn đích đáng, nhưng bản
thân cũng bị thiệt hại nặng. Đến hai giờ chiều, trận đánh xem chừng thất bại,
không thể cứu vãn được. Gần 3 giờ chiều, tướng Áo Melas đã ca khúc khải hoàn, cử người
về Viên báo tin quân Áo toàn thắng, thu nhiều chiến lợi phẩm và tù binh, tướng
vô địch Napoleon đã thất bại. Tình trạng hỗn độn đã bao trùm lên tổng hành dinh
quân đội Pháp. Napoleon giữ thái độ bình tĩnh, vừa nhắc nhở cần phải cầm cự, vì
trận đánh chưa kết thúc. Và đến 3 giờ chiều, tình thế đột nhiên thay đổi một
cách bất ngờ, bởi sư đoàn De Saix được phái xuống phía nam để cắt đường rút lui
của quân địch đang từ Giên trở về, hành quân cấp tốc quay trở lại, đã công kích
ồ ạt vào quân Áo đúng giờ phút quyết định chiến trường.
Nước
Áo bị bắt buộc phải ký Hòa Ước Luneville vào tháng 2 năm 1801, công nhận nước
Pháp có quyền chiếm đóng các miền sông Rhine, dãy núi Alps và dãy núi Pyrenées.
Trận Ulm
Đây
là chiến dịch đầu tiên của Napoleon trong vai trò Hoàng đế Pháp. Sau khi biết
tin chính xác quân Nga tiến sang nước Áo, Napoléon bỏ ý định tiến sang nước Anh
và hướng các lực lượng chính của mình ra chống lại cuộc liên minh quân sự lần
thứ 3 (Nga – Áo). Kế hoạch của Napoléon là tiến hành phòng thủ ở Italia và tập
trung lực lượng chủ yếu dưới sự chỉ huy trực tiếp của mình trên mặt trận
Nadube.
Nhờ
có kế hoạch hành quân cấp tốc, tất cả đã đến nơi tập trung xung quanh thành Ulm
Tình
thế của Mack trở nên tuyệt vọng. Napoléon cho người đến thương lượng đòi Mark
phải đầu hàng và dọa nếu buộc phải đánh vào thì sẽ tiêu diệt hết. Ngày
20/10/1808, Mack đầu hàng, Napoléon thả cho Mark về, còn tù binh thì đưa sang
Pháp.
Napoléon
tiến thẳng đến Viên theo hữu ngạn sông Danube .
Trong lúc truy kích, quân Pháp còn bắt thêm được rất nhiều tù binh. Số tổn thất
của quân Áo lúc này đã lên tới 61.000 người (32.000 người ở Ulm, 29.000 người
bị bắt trước khi thành Ulm thất thủ) chưa kể số bị thương, bị chết, mất tích và
một số bị bắt trong quá trình truy kích.
6- Bão
lửa pháo binh – Kỵ binh chia cắt – bộ binh dọn chiến trường
Hạ
thành Viên xong, Napoléon cấp tốc qua cầu, vượt sông Danube và xông thẳng vào
quân Nga lúc này đang ở bên tả ngạn sông Danube ,
cũng vừa qua cầu. Ý định của Napoléon là chặn đường rút lui của quân Nga đang
hối hả rút về phía Bắc.
Cuộc
rút lui của quân Nga là do danh tướng Nga Mikhail Illarionovich Kutuzov đề
xuất nhằm đạt mục đích là cứu thoát đại bộ phận quân Nga khỏi nguy cơ bị tiêu diệt,
nhưng may mắn đã đến với Napoléon khi Hoàng đế Nga Aleksanđr I đã bác bỏ việc
rút lui của Kutuzov mà liều quyết định tấn công. Không những thế, Aleksanđr I
còn làm một điều dại dột nữa là ủy nhiệm quyền chỉ huy quân đội cho tướng Áo
Frankz Von Weyrother người đã từng bị Napoléon đánh cho thua tơi bời ở nhiều
nơi,
Trận Chiến Austerlitz-1805
Trận
Tam Vương là chiến thắng lớn nhất về mặt quân sự của Napoléon. Hoàng đế
Napoléon với đạo quân 73.000 người đã đánh bẹp hai đạo quân Áo và Nga dưới
quyền của Hoàng đế Áo Franz II và Nga hoàng Alexander I của Nga (tổng cộng
85.000 người) vào ngày 2 tháng 12 năm 1805 gần thành phố Austerlitz, ngày nay
là thành phố Slavkov u Brna của Cộng hoà Séc.
Napoléon
hạ quyết tâm là bằng tác chiến hợp đồng binh chủng giữa bộ binh, kỵ binh và
pháo binh, tấn công chớp nhoáng tiêu diệt quân liên minh,
Thế
là Napoléon đã bày xong thế trận vận động tấn công tiêu diệt quân liên minh với
ba thế rất lợi hại: thế kìm (cánh quân của Lannes, Murat và Bécnađốt), thế công
(cánh quân của của Sout và Ney), thế chặn ( cánh quân của Đavout). Că ba thế
này sẽ cùng nhau phát huy tác dụng dưới sự điều khiển của Napoléon
Bằng
hỏa lực tập trung và mãnh liệt của pháo binh đặt ở trên các cao điểm, Napoléon
ngay từ phút đầu đã gây nên nhiều thiệt hại lớn cho bên liên quân. Đội hình
tiến công của quân Nga – Áo bỗng trở nên rối loạn. Tiếp sau cuộc nã pháo dữ
dội, bất ngờ và kéo dài không lâu này, dưới sự yểm trợ của pháo binh, bộ binh
và kỵ binh từ trên ba hướng chia làm nhiều mũi bắt đầu xung phong ra chia cắt
đối phương từ hướng Bắc đánh ra, từ trên cao điểm (hướng tập trung ở cánh giữa)
đánh xuống, từ hướng Nam đánh lên.
Napoléon
đã ra lệnh nã đại bác lên mặt nước sông đã đóng băng, hàng trung đoàn quân Áo
bị chết đuối hoặc làm mồi cho đạn đại bác của quân Pháp tiêu diệt. Còn một số
khác thì đầu hàng. chừng 15.000 quân Nga – Áo bị giết, 20.000 bị bắt cầm
tù, hầu hết pháo của liên quân bị tước và nhất là đội quân Nga – Áo đã bị tiêu
diệt thực sự, số tàn quân bỏ chạy tán loạn đi tứ phía, bỏ lại rất nhiều kho
tàng quân trang, quân dụng và lương thực. Đó là những nét lớn về kết quả của
cuộc chiến thắng đó. Quân Pháp bị thiệt mất ngót 9.000 người .
Cách đánh của trận Austerlitz
Trận Jena-Auerstad (1806)
Để
đánh gục nước Phổ, Napoleon ra lệnh cho quân Pháp từ hai cánh mở gọng kềm bao
vây quân Phổ, pháo binh phối hợp chặt chẽ với bộ binh, nhanh chóng chiếm ưu thế
trên chiến trường. Ông đã tuyên bố: Chúng ta sẽ làm cho toàn thế giới
thấy rằng, đội hình tác chiến mới tất sẽ thắng đội hình tác chiến cũ. Tôi tràn
đầy lòng tin vào việc đó” [10; tr.130]
Ngày
27/10/1806, 19 ngày sau khi chiến tranh Pháp – Phổ bùng nổ và 13 ngày sau trận
Jena và Auerstad, Napoleon ca khúc khải hoàn tiến vào Berlin giữa tiếng nhạc
chào mừng.
Friedrich
Engels – một lãnh tụ của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế cũng ca ngợi
tài năng quân sự của Napoleon trong trận chiến này: “Do cách đánh mới
đã được Napoleon nâng lên đến mức hoàn thiện nhất, hơn hẳn lối đánh cũ kỹ, dẫn
đến trận chiến ở Jena kết thúc, làm cho lối tác chiến cũ bị phá sản
hoàn toàn, không cứu vãn được”.
Trận Eylau (1807)
Ngày
8/2/1807, ở gần Eylau, quân Pháp và Nga đã đánh nhau một trận dữ dội. Khi trận
đánh nổ ra, quân Nga điều ra trận một lực lượng pháo binh đông gấp đôi
Napoleon
nở một nụ cười khó hiểu trên khuôn mặt sạm đen vì khói thuốc súng. Khi quân Nga
đã đến gần, ông ra lệnh cho đội kỵ binh cận vệ hoàng gia Pháp lao vào cuộc
chiến này. Đó là lực lượng ưu tú nhất trong quân đội Pháp. Hai bên Pháp-Nga lao
vào nhau và chém giết dữ dội. Rốt cuộc, quân Pháp vẫn giữ vững trận địa và
trung tâm trận đánh chia thành nhiều điểm trên chiến trường rộng mênh mông.
Trận Friedland (1807)
Napoleon
nhanh chóng nhận ra sai lầm tai hại của đối phương. Vì quá vội nên quân Nga đã
ùn tắc thành một khối lớn ở khuỷu sông Alle. Không do dự, Napoleon
liền tiến công thẳng vào quân chủ lực đối phương. Quân Nga đã chống lại
rất ngoan cường và đã tiêu diệt hoàn toàn một phần quân đoàn của Ney. Nhưng sai
lầm của Bennigsen đã dẫn đến thất bại hoàn toàn. Quân Nga phải nhảy xuống sông
để tránh bị tiêu diệt và hàng ngàn lính Nga đã chết đuối. Chỉ có một số nhỏ
chạy trốn được. Quân Pháp chiến thắng, thu được vô số pháo của đối phương.
Trong
trận đánh này, quân Nga mất hơn 20.000 quân và quân Pháp mất không quá 8.000.
Thảm bại ở Friedland đã buộc Sa hoàng Nga Alexandre kí vào hòa ước Tilsit, một
hòa ước rất nhục nhã.
7- Tột đỉnh vinh quang và định mệnh thảm bại
Hòa ước
Tilsit năm 1807, đưa
Napoleon tiến tới đỉnh cao quyền lực. Napoleon đã thực hiện ý muốn của mình là
vẽ lại bản đồ Trung Âu và Đông Âu. Napoleon lập ra một nước do đại công tước
đứng đầu, gọi là đại công tước Warsava nằm giữa nước Phổ và nước Nga, do vị vua
bù nhìn xứ Sachsen của Napoleon là đại công tước nắm quyền. Tất cả đất đai của
Phổ về phía Tây sông Elbe đều cắt nhập vào vương quốc Westphalia mới thành lập,
do người em trai của Napoleon là Jerome Bonapac làm quốc vương, chỉ để lại cho
Friedrich III bốn tỉnh, nước Nga chỉ được chia ra một vùng đất nhỏ của Ba Lan,
coi như sự trả ơn.
Trận Wagram
Ngày
5/7/1809, Napoleon cho binh lính vượt sông Danube ,
chiến dịch mới bắt đầu. Cuộc vượt sông diễn ra theo trật tự hoàn hảo.
Trong
trận đánh này quân Pháp có 550 cỗ pháo và quân Áo có 500 khẩu. Trận đánh kéo
dài đến tận đêm, đó là giai đoạn ác liệt nhất. Napoleon ở giữa trận cùng tham gia với các thống chế như Davout,
Massena…Thật hiếm thấy trận đánh nào, kể từ trận Austerlitz, mà các thống chế
của Napoleon lại hành động chính xác
Trong
hai ngày 5/7 và 6/7, quân Áo tổn thất lên đến 36.000 ngưới. Quân Pháp mất chừng
30.000 quân. Mặc dù phải trả giá đắt nhưng Napoleon vẫn rất hài lòng. Một thời
gian sau, quân Áo và Pháp kí hiệp định đình chiến. Nưóc Áo bại trận phải bồi thường
chiến phí rất lớn và mất gần hết đất đai. Chiến dịch năm 1809 kết thúc.
Trận Borodino (1812)
Chiếm
được nước Nga cũng có nghĩa là là Napoléon sẽ làm chủ được toàn bộ châu Âu. Vì
vậy trong cuộc viễn chinh này Napoléon đã chuẩn bị một đội quân lớn nhất thời
bấy giờ gồm 60.8 vạn quân, 1372 khẩu pháo…
Ngày
28-6-1812, chiếm Vinnô và đầu Tháng 8 chiếm Smôlenxcơ.
Ngày
29 Tháng 8 năm 1812, Tướng Mikhail Illarionovich Kutuzốv nhận chức Tổng
tư lệnh quân đội Nga. Kutuzốv thực hiện chính sách vườn không nhà trống,
vừa rút lui vừa tổ chức ngăn chặn tiêu hao lực lượng quân Pháp;
Việc
vận chuyển hậu cần của quân Pháp gặp khó khăn do phải di chuyển liên tục. Lúc
đó, lực lượng trực tiếp tiến công của Napoléon chỉ có 13 vạn quân với 587 khẩu
pháo, còn Kutuzốv đã tập trung được một lực lượng gồm 11.5 vạn quân và 640 khẩu
pháo. Xét tương quan lực lượng giữa 2 bên gần như tương đương. Chính trong điều
kiện đó, Kutuzốv đã quyết định tiến hành trận quyết chiến chiến lược.
Sau
khi chiếm được một số khu vực phòng ngự, quân Pháp tập trung lực lượng mở đợt
tiến công và chiếm được khu vực phía Tây thôn Semenovski.
Đến
14 giờ, Napoléon tiếp tục cho lực lượng tiến công trận địa pháo quân Nga và đưa
đội dự bị cuối cùng vào chiến đấu. Mặc dù bị thiệt hại nặng nề, nhưng đến 15
giờ 30 phút, quân Pháp đã chiếm được trận địa.
Quân Nga mặc dù
bị mất một số khu vực nhưng vẫn giữ được vững đội hình chiến đấu. Trong trận đánh kịch liệt tại
Borodino, quân đội Nga đã tiêu diệt được rất nhiều kẻ xâm lược, sau đó họ dần
dần rút lui khỏi trận địa để bảo toàn lực lượng. Cuộc đại chiến tại
Nếu
như Napoléon cho việc kết thúc chiến tranh chỉ bằng một cuộc quyết chiến chiến
lược thì ngược lại, Kutuzốv cho rằng phải tiến hành nhiều cuộc quyết chiến
chiến lược; trận trước tạo điều kiện cho trận sau và tất cả dành cho trận thắng
cuối cùng.
Sau thảm bại vì Mùa Đông nước
Nga năm 1812, trước sức ép dư luận Napoleon bị truất ngôi, tước binh quyền và
bị lưu đày tại đảo Elba .
Vào một buổi tối tháng 3 năm
1815, Napoleon từ đảo Elba bí mật trở về Tin tức Napoleon quay trở về khiến các nước châu Âu hốt hoảng, họ vội vàng liên minh với nhau và kéo quân từ bốn phương tám hướng đổ về nước Pháp. Lần này liên quân do người Phổ và người Anh đứng đầu, tập trung đại quân tại vùng Bỉ.
Trận Waterloo
Trận
Waterloo diễn ra vào ngày Chủ nhật 18 tháng 6 năm 1815 tại một địa điểm gần
Waterloo, thuộc Bỉ ngày nay. Quân đội Hoàng gia Pháp dưới sự chỉ huy của
Napoleon Bonaparte đã bị đánh bại bởi liên quân của Liên minh thứ bảy, bao gồm
quân Anh và đồng minh do Công tước Wellington
Quân Pháp có nhiều pháo hơn
so với quân Anh hoặc quân Phổ. Do chiến trường lầy lội, phản lực khi bắn đã
khiến các khẩu pháo chôn mình trong bùn, dẫn đến tốc độ bắn chậm, và cần nhiều
sức lực hơn khi phải di chuyển chúng trở lại vị trí bắn ban đầu, ngoài ra các
viên đạn tròn không nẩy được do đất ẩm ướt.
Dù có những hạn chế, nhưng
việc duy trì hỏa lực pháo binh đã chứng minh tính hiệu quả khi đã tham chiến,
đặc biệt là trong cuộc tấn công của kỵ binh Pháp trong trận Waterloo
Trận
đánh kết thúc chiến dịch Waterloo
Sài Gòn, ngày 10-02-2018
Street Talk sưu tầm
Kỳ tới: Vũ khí tầm xa trong các cuộc Thế chiến
No comments:
Post a Comment